Bir Ömrün Şark Yolculuğu
Annemarie Schimmel, Mevlânâ’dan Muhammed İkbal’e, Yunus Emre’den Hallâc-ı Mansûr’a kadar İslam irfanının dev isimlerini dünyaya tanıtan koca bir çınardır. 7 Nisan 1922’de Almanya’da doğan ve ömrünü İslam kültürü, tasavvuf ve şiir araştırmalarına adayan Schimmel, kendisini her zaman “kendini arayan bir yolcu” olarak tanımlamıştır.
“Hayatımın yeni dönemindeki o uzun ve çetin günlerimde acımı dindiren bir merhem…” – Schimmel, Mesnevî için böyle söylerdi.
Akademik Kariyeri ve Türkiye Yılları
Schimmel’in akademik serüveni, II. Dünya Savaşı’nın zorlu yıllarından geçerek Harvard Üniversitesi’ne kadar uzanan muazzam bir başarı öyküsüdür.
- Doktora ve Doçentlik: Berlin Üniversitesi’nde Arap filolojisi ve İslam ilimleri alanında doktorasını tamamladı (1941).
- Ankara İlahiyat Fakültesi: 1954 yılında Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’nde Dinler Tarihi profesörü olarak göreve başladı ve bu kürsünün kurulmasına öncülük etti.
- Harvard Dönemi: 1967’de Harvard Üniversitesi’nde Indo-Muslimische Kultur kürsüsünün başına geçti ve 25 yıl burada ders verdi.
Çalışma Alanları ve Temel Yaklaşımı
Schimmel, İslam’ı sadece tarihsel bir veri olarak değil, tasavvuf penceresinden, kalbi bir duyuşla anlamaya çalışmıştır. Çalışmaları üç ana eksende toplanır:
- Tasavvufun Boyutları: Tasavvufun kökeninin doğrudan Kur’an-ı Kerîm olduğunu savunmuştur.
- İslam Şiiri: Müslüman milletlerin (Arap, Fars, Türk, Urdu) şiir dünyasına hakimiyetiyle bu eserleri Batı dillerine kazandırmıştır.
- İslam Sanatı ve Hat: Hat sanatını, minyatürü ve mimariyi tasavvufi bir derinlikle tahlil etmiştir.
Başlıca Eserleri (Başvuru Kaynakları)
| Eser Adı | İçerik Özeti |
| İslam’ın Mistik Boyutları | Tasavvuf tarihinin dünya çapındaki en önemli başvuru kaynağıdır. |
| Ben Rüzgârım Sen Ateş | Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin hayatı ve eserlerinin derinlemesine analizi. |
| Ve Hz. Muhammed O’nun Peygamberidir | Peygamber sevgisinin İslam kültüründeki tezahürlerini anlatır. |
| Ruhum Bir Kadındır | İslam ve tasavvuf tarihinde kadının yerini ve önemini inceler. |
| Tanrı’nın Yeryüzündeki İşaretleri | İslam’ın fenomenolojik bir bakış açısıyla incelenmesidir. |
Tasavvufi Bir Portre: “Aşkın Pervanesi”
Schimmel’i diğer şarkiyatçılardan ayıran en temel özellik, ele aldığı konuya duyduğu derin muhabbettir. Batılı dostlarının eleştirilerine rağmen Hz. Peygamber ve evliyaullah için “Ama ben onu seviyorum” diyebilecek kadar cesur bir gönül insanıdır.
Onun için İslam; sadece bir inanç sistemi değil, hat sanatındaki bir “elif” harfinde, bir dervişin “hû” nidasında ve Mevlânâ’nın semâsında tecelli eden muazzam bir estetik bütündür.
Sonuç: Mezarı Başındaki Vasiyet
26 Ocak 2003’te Bonn’da vefat eden Schimmel’in mezar taşında, çok sevdiği bir hadis-i şerif yazılıdır: “İnsanlar uykudadır, ölünce uyanırlar.”
Annemarie Schimmel, bugün hala Doğu ve Batı’nın birbirini anlaması için en sağlam köprülerden biri olmaya devam etmektedir.
